|
||||||||||||||
Kanaal ecologische corridor | Newsletter 06 | juni 2021 | ||||||||||||||
Hoe zit het met de waterkwaliteit van het kanaal in Brussel?
Het kanaal tussen Brussel en Willebroek (het huidige ‘zeekanaal Brussel-Schelde’) werd officieel ingehuldigd in 1561. Dat maakte goederenvervoer over water, dat tot dan toe via de Zenne verliep, natuurlijk een stuk gemakkelijker. Meer dan drie en een halve eeuw later, in 1832, werd het kanaal Charleroi-Brussel in gebruik genomen, voornamelijk voor het vervoer van steenkool uit de mijnen van le Pays Noir. Beide kanalen volgen voor het grootste deel de vallei van de Zenne en komen samen in Brussel, bij het huidige IJzerplein. Dit kanaal wordt meer en meer 'Zennekanaal' genoemd. De brede vaargeulen werden oorspronkelijk met de hand uitgegraven, over een lengte van 28 km voor het Willebroekkanaal, en maar liefst 74 km voor het kanaal Charleroi-Brussel! In de loop der jaren werden de waterwegen verbreed en uitgediept en verschenen er steeds grotere boten. Tegenwoordig is het kanaal in Brussel tussen de 2,5 en 6 meter diep en varieert de breedte van 10 tot 77 meter.
Zoals gezegd is het kanaal een belangrijke waterweg voor goederenvervoer maar het vormt ook een tientallen kilometers lange waterbiotoop, die de thuishaven is voor fauna (vissen, macro-ongewervelden, watervogels,...) en flora die typisch is voor natte gebieden. Het leven van die planten en dieren wordt onder meer bepaald door de waterkwaliteit van beide kanalen. Maar hoe is het nu juist gesteld met die waterkwaliteit? De waterkwaliteit is over het algemeen goed, maar de biologische toestand blijft middelmatig Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw ging de kwaliteit van verschillende waterlopen, waaronder de Zenne, sterk achteruit als gevolg van de toenemende en voortdurende industrialisering en verstedelijking. Fabrieken en ateliers op de oevers van rivieren en van het kanaal loosden hun afvalwater rechtstreeks in de verschillende waterlopen en ook het afvalwater van de stadsbewoners belandde via het steeds wijder vertakte rioolstelsel uiteindelijk in de rivieren (en onrechtstreeks ook in het kanaal). Die toestand bleef onveranderd tot aan het einde van de 20e eeuw, toen in 1991 een Europese richtlijn de lidstaten verplichtte om hun afvalwater te zuiveren. Vanaf dat moment begonnen langzaam maar zeker afvalwaterzuiveringsinstallaties hun werk te doen. Voor het Brussels Gewest opende de eerste zuiveringsinstallatie in 2000 in Vorst en in 2007 volgde die in Haren. Dankzij de zuivering van afvalwater is de waterkwaliteit van rivieren en beken, en dus ook van het kanaal, er de laatste tientallen jaren erg op vooruit gegaan.
Wat de chemische parameters betreft, wordt de kwaliteit van het kanaalwater als voldoende beschouwd door Leefmilieu Brussel, dat om de drie jaar de kwaliteit van het oppervlaktewater controleert. Hoewel de meeste van de 38 Europese prioritaire chemische stoffen, die potentieel toxisch zijn, slechts in kleine hoeveelheden of zelfs helemaal niet in het water teruggevonden worden, komen sommige micropolluenten nog steeds in te hoge concentraties voor. Denk maar aan koolwaterstoffen en zware metalen, waardoor de chemische kwaliteit van het kanaal nog niet ‘goed’ genoemd kan worden.
De overloop van collectoren wordt nog te vaak overgestort
Om het aantal overstorten bij aanhoudende regen te verminderen, wordt er gezocht naar oplossingen, waarvan sommige al effectief toegepast worden. Zo wordt de overloopdrempel van de overstorten verhoogd en worden er nieuwe stormbekkens gebouwd.
In de toekomst zou de waterkwaliteit er nog verder op vooruit moeten gaan, wanneer de laatste waterzuiveringsinstallaties klaar zullen zijn, en dankzij de vermindering van het aantal lozingen van collectoren naar het kanaal, strengere wetgeving op het gebruik van chemische producten, en vergroening van bepaalde kanaaloevers (met beplante schanskorven, drijvende groeneilandjes, enz.). Grenzeloze Schelde - juni 2021 |
||||||||||||||
|